Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego w Szczawnie-Zdroju jest jednym z najstarszych polskich festiwali muzycznych poświęconych twórczości wybitnego skrzypka i kompozytora.
Historia festiwalu jest bezpośrednio związana z pobytami Henryka Wieniawskiego w Szczawnie-Zdroju. Artysta przyjechał do uzdrowiska po raz pierwszy w 1855 roku wraz ze swoim bratem Józefem, pianistą. Pobyt trwał około półtora miesiąca. Wieniawski występował wówczas dla kuracjuszy i mieszkańców uzdrowiska. W 1857 roku powrócił do Szczawna-Zdroju, gdzie spędził około dwóch miesięcy i ponownie koncertował.
W XIX wieku Szczawno-Zdrój było popularnym europejskim uzdrowiskiem, odwiedzanym przez przedstawicieli świata kultury i sztuki. Występy Wieniawskiego wpisywały się w rozwijające się wówczas życie muzyczne kurortu. Pamięć o jego koncertach przetrwała i w XX wieku stała się jednym z elementów tożsamości kulturalnej miasta.
Historię Festiwalu należy rozpocząć od powstania Towarzystwa Muzycznego im. Henryka Wieniawskiego, powstało ono w 1961 roku jako oddział Poznańskiego Towarzystwa Muzycznego im. Henryka Wieniawskiego. Pierwszym prezesem był historyk, dr Antoni Szyperski. W 1966 roku Towarzystwo usamodzielniło się, a 13 grudnia 1976 r. połączyło z Wałbrzyskim Towarzystwem Krzewienia Kultury Muzycznej i od początku roku 1977 zaczęło aktywność jako Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne im. Henryka Wieniawskiego z siedzibą w Szczawnie-Zdroju.
W ramach aktywności Towarzystwa Muzycznego zainicjowano wydarzenie muzyczne, które stało się tradycją i dziedzictwem Szczawna. Pierwsza edycja festiwalu odbyła się 9 czerwca 1966 roku. Przez prawie dwadzieścia kolejnych lat wydarzenie nosiło nazwę Dni Henryka Wieniawskiego, a w 1984 roku był to już Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego.
Powstanie imprezy było ważnym wydarzeniem dla życia kulturalnego Szczawna-Zdroju. Festiwal pozwolił wykorzystać tradycje uzdrowiska i jego związki z Wieniawskim do stworzenia cyklicznego wydarzenia muzycznego o szerszym, międzynarodowym znaczeniu. W mieście widać oddanie dla kompozytora. W 1966 roku w Parku Zdrojowym postawiono popiersie Henryka Wieniawskiego dłuta prof. Bogdana Hofmana, a później, w 2015 r. także pomnik autorstwa poznańskiego rzeźbiarza, Roberta Sobocińskiego. Jest również pamiątkowa tablica upamiętniająca pobyt kompozytora w Szczawnie, odsłonięcie miało miejsce w 1961 roku.
W XXI wieku wydarzenie zachowało swój tradycyjny charakter, ale jego program zaczął coraz wyraźniej łączyć muzykę Wieniawskiego ze współczesnymi formami artystycznymi. Interesującym przykładem takiego poszukiwania był koncert łączący muzykę Wieniawskiego ze współczesnym jazzem. Joachim Mencel wraz z zespołem przedstawił nowe opracowania i improwizacje na temat muzyki polskiego kompozytora. W programie znalazły się również utwory inspirowane polskimi tańcami ludowymi. Pokazuje to, że współczesny festiwal nie ogranicza się do tradycyjnego, historycznego sposobu prezentowania twórczości Wieniawskiego.
Podczas Festiwalu można było usłyszeć prawdziwe gwiazdy polskiej muzyki, a wśród nich byli: Wanda Wiłkomirska, Kaja Danczowska, Konstanty Andrzej Kulka, Krzysztof Jakowicz, Jadwiga Kaliszewska, Edward Zienkowski, Magdalena Rezler, Robert Kabara, Piotr Pławner, Bartłomiej Nizioł.
Ważną cechą współczesnych edycji pozostaje również udział artystów zagranicznych. Dzięki temu festiwal zachowuje swój międzynarodowy charakter i jednocześnie promuje Szczawno-Zdrój jako miejsce związane z europejską kulturą muzyczną. W Szczawnie byli m.in.: Vadim Repin, Maxim Vengerov, Yevgeny Bushkov, Marine Yashvili, Shizuka Ishikawa, Hiroko Suzuki, Peter Zazofsky, Alexander Romanul, František Novotný, Thibault Vieux, Felicia Terpitz.
Wszystkie edycje festiwalu
Historia Festiwalu zamieszczona jest poniżej, przy jej przygotowaniu korzystano ze źródeł własnych. Nie wszystkie dane są pełne, dlatego nie należy tej tabeli traktować jak ostateczną informację.
Pokaż wszystkie edycje (1966–2026)
| Rok | Nazwa | Organizator | Kierownik artystyczny |
|---|---|---|---|
| 1966 | I Dni Henryka Wieniawskiego | Towarzystwo Muzyczne im. H. Wieniawskiego w Szczawnie-Zdroju | Zbigniew Pawlicki |
| 1967 | II Dni Henryka Wieniawskiego | Towarzystwo Muzyczne im. H. Wieniawskiego | Zbigniew Pawlicki |
| 1968 | III Dni Henryka Wieniawskiego | Towarzystwo Muzyczne | Zbigniew Pawlicki |
| 1969 | IV Dni Henryka Wieniawskiego | Towarzystwo Muzyczne | Zbigniew Pawlicki |
| 1970 | V Dni Henryka Wieniawskiego | Towarzystwo Muzyczne | Zbigniew Pawlicki |
| 1971 | VI Dni Henryka Wieniawskiego | Towarzystwo Muzyczne | Zbigniew Pawlicki |
| 1972 | VII Dni Henryka Wieniawskiego | Towarzystwo Muzyczne | Zbigniew Pawlicki |
| 1973 | VIII Dni Henryka Wieniawskiego | Towarzystwo Muzyczne | Zbigniew Pawlicki |
| 1974 | IX Dni Henryka Wieniawskiego | Towarzystwo Muzyczne | Zbigniew Pawlicki |
| 1975 | X Dni Henryka Wieniawskiego | Towarzystwo Muzyczne | Witold Korecki |
| 1976 | XI Dni Henryka Wieniawskiego | Towarzystwo Muzyczne | Witold Korecki |
| 1977 | XII Dni Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne im. H. Wieniawskiego | Zbigniew Pawlicki |
| 1978 | XIII Dni Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne | Zbigniew Pawlicki / Józef Wiłkomirski |
| 1979 | XIV Dni Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne | Józef Wiłkomirski |
| 1980 | XV Dni Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne | Józef Wiłkomirski |
| 1981 | XVI Dni Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne | Józef Wiłkomirski |
| 1982 | XVII Dni Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne | Józef Wiłkomirski |
| 1983 | XVIII Dni Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne | Józef Wiłkomirski |
| 1984 | XIX Dni Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne | Józef Wiłkomirski |
| 1985 | XX Jubileuszowe Dni Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne | Józef Wiłkomirski |
| 1986 | XXI Festiwal Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne | Józef Wiłkomirski |
| 1987-2000 | XXII – XXXV Festiwale Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne | Zbigniew Pawlicki / Janusz Mencel / Jerzy Kosek |
| 2001 | XXXVI Festiwal Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne | Janusz Mencel |
| 2002-2004 | XXXVII – XXXIX Festiwale Henryka Wieniawskiego | Wałbrzyskie Towarzystwo Muzyczne | Janusz Mencel / Jerzy Kosek |
| 2005 | XL Festiwal Henryka Wieniawskiego | Burmistrz Szczawna-Zdroju + Teatr Zdrojowy | Janusz Mencel |
| 2006 | XLI Festiwal Henryka Wieniawskiego | Burmistrz Szczawna-Zdroju + Teatr Zdrojowy | Janusz Mencel |
| 2007 | XLII Festiwal Henryka Wieniawskiego | Burmistrz Szczawna-Zdroju, współorganizatorzy: Teatr Zdrojowy i ZSM w Wałbrzychu | Janusz Mencel |
| 2008 | XLIII Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Burmistrz Szczawna-Zdroju + Teatr Zdrojowy + OKiS | Janusz Mencel |
| 2009 | XLIV Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Burmistrz Szczawna-Zdroju + Teatr Zdrojowy + OKiS | Janusz Mencel |
| 2010 | XLV Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Burmistrz Szczawna-Zdroju + Teatr Zdrojowy + OKiS | Janusz Mencel |
| 2011 | XLVI Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | OKiS + Uzdrowiskowa Gmina Miejska + Teatr Zdrojowy | Janusz Mencel – festiwal poświęcony jego pamięci |
| 2012 | XLVII Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | OKiS + Gmina Szczawno-Zdrój + Teatr Zdrojowy | Maciej Kieres |
| 2013 | XLVIII Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Gmina + Teatr Zdrojowy + OKiS | Jerzy Kosek |
| 2014 | XLIX Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Gmina + Teatr Zdrojowy + OKiS | Jerzy Kosek |
| 2015 | 50. Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Gmina + Teatr Zdrojowy + OKiS | Krystyna Swoboda |
| 2016 | 51. Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Gmina + Teatr Zdrojowy + OKiS | Krystyna Swoboda |
| 2017 | 52. Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Gmina + Teatr Zdrojowy + OKiS | Maciej Kieres |
| 2018 | 53. Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Gmina + Teatr Zdrojowy + OKiS | Maciej Kieres |
| 2019 | 54. Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Gmina + Teatr Zdrojowy + OKiS | Maciej Kieres |
| 2020 | 55. Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Gmina + Teatr Zdrojowy + OKiS | Maciej Kieres |
| 2021 | 56. Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Gmina + Teatr Zdrojowy + OKiS | Maciej Kieres |
| 2022 | 57. Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Teatr Zdrojowy + Gmina + OKiS | Maciej Kieres |
| 2023 | 58. Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Teatr Zdrojowy + Gmina + OKiS | Maciej Kieres |
| 2024 | 59. Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Teatr Zdrojowy + Gmina + OKiS | Maciej Kieres |
| 2025 | 60. Jubileuszowy Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Teatr Zdrojowy + Gmina + OKiS | Andrzej Walus-festiwal dedykowany pamięci Macieja Kieresa |
| 2026 | 61. Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego | Teatr Zdrojowy + Gmina + OKiS | Andrzej Walus |